Yazı Detayı
09 Aralık 2018 - Pazar 12:49
 
YABANCI PARA İLE ÖDEME YASAĞI ve İSTİSNALARI
Av. Zafer BİNİCİ
zaferbinici@kemalpasaaktuel.com
 
 

İrade özerkliği ve sözleşme yapma özgürlüğüne dayanan hukuk sistemimizde kural olarak ifa biçimi, sözleşmenin tarafları bakımından özgürce kararlaştırılmaktaydı.Ancak ülkemizde yaşanan kur artış ve dalgalanmaları nedeniyle “Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair” Cumhurbaşkanlığı kararı ile Türkiye'de yerleşik kişilerin kendi aralarında yaptıkları bazı sözleşmeler bakımından sözleşme bedeli veya bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerinin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılması yasaklanmıştır. Sözleşmeler kapsamında düzenlenecek kıymetli evraklarda (çek, bono, poliçe vs.) yer alan bedellerin de döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak belirlenmesi mümkün değildir.

İlgili Cumhurbaşkanlığı kararı, 13 Eylül 2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Dolayısıyla da 13 Eylül 2018 tarihi dâhil olmak üzere işbu karar kapsamına giren sözleşmelerdeki ödeme yükümlülüğü sadece Türk Lirası üzerinden kararlaştırılması gerekmektedir. 

13 Eylül 2018 tarihinden önce imzalanmış ve yürürlükte olan yasak kapsamındaki sözleşmelerdeki döviz cinsinden kararlaştırılmış bedeller, 15 Ekim 2018tarihine kadar tarafların anlaşarak belirleyeceği kur üzerinden Türk Lirası olarak kararlaştırılması gerekmekteydi. Sözleşme taraflarının, Türk Lirası üzerinden belirlenecek bedel üzerinde anlaşamaması/ anlaşmayı ihmal etmesi durumunda döviz veya dövize endeksli olarak belirlenen bedeller, söz konusu bedellerin 2 Ocak 2018 tarihli gösterge niteliğindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) efektif satış kuru (USD/TL: 3.78; EUR/TL: 4.55) kullanılarak hesaplanan Türk Lirası karşılığının, bedelin yeniden belirlendiği tarihe kadar tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak artırılması suretiyle belirlenir. Yeniden belirleme tahsili yapılmış veya gecikmiş alacaklar için uygulanmaz.
Yukarıda bahsedilen yasaklara aykırılık durumunda Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu’na göre idari para cezası öngörülmektedir. İşbu idari para cezasının 2018 yılı için alt sınırı 6306 TL, üst sınırı ise 52.601 TL olacaktır. Kabahatler Kanunu gereğince yasağa aykırı her bir sözleşme,sözleşmenin tarafları açısından ayrı ayrı idari para cezasıyla cezalandırılacaktır. 

YASAK KAPSAMI: 6 Ekim 2018 tarihinde yayımlanan Hazine ve Maliye Bakanlığı tebliği ile söz konusu sınırlama detaylandırılmış ve istisnalar getirilmiştir. Yasak sadece Türkiye'de yerleşik kişiler arasındaki sözleşmeler bakımından uygulanacaktır. Sözleşmenin tarafları arasında "Türkiye'de yerleşik olmayan" bir gerçek veya tüzel kişi olması durumunda sözleşmedeki bedeller döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılabilecektir.

"Türkiye'de yerleşik kişiler" yurtdışında işçi, serbest meslek ve müstakil iş sahibi Türk vatandaşları dâhil Türkiye'de kanuni yerleşim yeri bulunan gerçek ve tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışındaki; şube, temsilcilik, ofis, irtibat bürosu, işlettiği veya yönettiği fonlar, 50 ve üzerinde pay sahipliklerinin bulunduğu şirketler ile doğrudan ya da dolaylı olarak sahipliklerinde bulunan şirketler söz konusu yasak kapsamında "Türkiye'de yerleşik" olarak değerlendirilir.Türkiye'de ikamet eden yabancılar da "Türkiye'de yerleşik" olarak değerlendirilir.

YASAK KAPSAMI: Serbest bölge dâhil tüm konut ve işyeri dâhil tüm yurt içi gayrimenkul satış sözleşmeleri, konut ve işyeri dahil tüm yurt içi gayrimenkul kiralama sözleşmeleri, iş makineleri dahil taşıt satış sözleşmeleri, 13.09.2018 tarihinden önce akdedilmiş taşıt kiralama sözleşmeleri hariç olmak üzere tüm iş makineleri dahil taşıt kiralama sözleşmeleri yasak kapsamındadır. 

Yurt dışında görevlendirilecek çalışanlar ile yabancı çalışanlarla yapılacakiş sözleşmeleri hariç olmak üzere yapılacak tüm iş sözleşmeleri yasak kapsamındadır.
Türkiye'de yerleşik yabancıların taraf olduğu hizmet sözleşmeleri, ihracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri, yurt dışında gerçekleştirilecek faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri, Türkiye'de başlayıp yurt dışında sonlanan ve yurt dışında başlayıp Türkiye'de sonlanan elektronik haberleşme ile ilgili hizmet sözleşmeleri haricindeki tüm danışmanlık / aracılık ve taşımacılık gibi hizmet sözleşmeleri yasak kapsamındadır. 

Gemilerin inşası, tamiri ve bakımı için yapılan sözleşmeler hariç olmak üzere tüm eser sözleşmeleri de yasak kapsamındadır. 
Yasağın İstisnaları: Türkiye’de yerleşik sayılmayan bir kişi / şirketin taraf olduğu sözleşmeler genel olarak yasak kapsamında değildir. Bu kapsamda yukarıda sayılan istisnaları dahil etmeden yasak kapsamında olmayan sözleşmeler genel olarak şöyledir. 

• Yurt dışında yerleşik kişi/şirketlerin Türkiye'de bulunan şube, temsilcilik, ofis, irtibat bürosu, doğrudan veya dolaylı olarak 50 ve üzerinde pay sahipliklerinin bulunduğu şirketlerin taraf olduğu iş ve hizmet sözleşmeleri,
• Serbest bölgedeki faaliyetleri kapsamında serbest bölgelerdeki şirketlerin taraf olduğu iş ve hizmet sözleşmeleri,
• Taşıt satış sözleşmeleri dışındaki menkul satış sözleşmeleri,
• Taşıt kiralama sözleşmeleri dışındaki menkul kiralama sözleşmeleri,
• Finansal kiralama (leasing) sözleşmeleri (32 sayılı Kararın 17 ve 17/A Maddelerinde sayılan döviz borçlanma sınırlamalarına tabi olarak),
• Bilişim teknolojileri kapsamında yurt dışında üretilen yazılımlara ilişkin satış sözleşmeleri ve donanım ve yazılımlara ilişkin lisans ve hizmet sözleşmeleri,
• Sermaye piyasası araçlarının oluşturulması, ihracı, alımı satımı ve bunlarla ilgili işlemlere ilişkin yükümlülükler,
• Gemilere ilişkin finansal kiralama (leasing) sözleşmeleri,
• (i) Yolcu, yük veya posta taşıma faaliyetinde bulunan ticari havayolu işletmeleri; (ii) hava taşıma araçlarına, motorlarına ve bunların aksam ve parçalarına yönelik teknik bakım hizmeti veren şirketler; (iii) havalimanlarında yer hizmetleri yapmak üzere çalışma ruhsatı alan veya yetkilendirilen şirketler;  (iv) yukarıda sayılan kuruluşların kurdukları şirketler ile doğrudan veya dolaylı olarak sermayelerinde en az 50 hisse oranına sahip oldukları şirketlerin taraf olduğu (gayrimenkul satış, gayrimenkul kiralama ve iş sözleşmeleri haricindeki) sözleşmeler,
• Kamu finansmanı işlemleriyle ilgili olarak bankaların taraf olduğu sözleşmeler,
• Kamu kurum ve kuruluşları ile Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şirketlerinin taraf olduğu (gayrimenkul satış ve gayrimenkul kiralama dışındaki) sözleşmeler,
• Kamu kurum ve kuruluşlarının taraf olduğu döviz cinsinden veya dövize endeksli ihaleler, sözleşmeler ve milletlerarası antlaşmaların ifası kapsamında iş yapan yüklenicilerin üçüncü taraflarla akdedeceği (gayrimenkul satış, gayrimenkul kiralama ve iş sözleşmeleri dışındaki) sözleşmeler.

 
Etiketler: YABANCI, PARA, İLE, ÖDEME, , YASAĞI, ve, İSTİSNALARI,
Yorumlar
Haber Yazılımı