Yazı Detayı
31 Mayıs 2019 - Cuma 12:52
 
ANONİM ŞİRKETLER
Av. Ayşe UNGANER
av.ayseunganer@gmail.com
 
 

Anonim şirketlerde sermaye paylara bölünmüştür ve bu paylar pay senetleri ile temsil edilir. Bu pay senetleri nama yazılı veya hamiline yazılı olabilir nama yazılı olanlar ciro + senet zilyetliğinin devri hamiline yazılı olanlar sadece devirle geçer. 

Anonim Şirketler Türk Ticaret Kanunu’nun 329-563. Maddeleri arasında düzenlenmiştir. Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan şirkettir. Anonim şirketler de ortak kavramının yerini pay sahibi kavramı almaktadır ve pay sahipleri, sözleşmede taahhüt ettikleri miktar ile şirkete karşı sorumludur. Hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar pay sahiplerince sermaye olarak taahhüt edilemez. 

Para haricinde mal olarak getirilen sermayeye Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından atanacak bilirkişiler değer biçer. Asgari sermaye miktarı 50.000 TL olmakla beraber bu oran kayıtlı sermaye sistemini benimseyen A.Ş.ler bakımından 100.000 TL dir. Yönetim kurulu tarafından sermaye arttırılıp azaltılabilir. Anonim şirket kuruluş sözleşmesi imzaları noterce onaylı olarak yapılır 30 gün içinde ticaret siciline tescil ile A.Ş tüzel kişilik kazanır. Tüzel kişiliği kazanması ile, tacir sıfatını kazanır, hak ehliyetini kazanır, iflasa tabi hale gelir, ayrı bir mal varlığı oluşur.

Şirket borçlarından dolayı şirket alacaklılara karşı, sahip olduğu mal varlığı ile sınırsız sorumludur. Pay sahipleri yani ortaklar ise esas sözleşmede taahhüt ettikleri sermaye miktarı ile sadece şirkete karşı sorumludurlar alacaklılara karşı sorumlulukları yoktur. 2017 tarihli Yargıtay kararı gereğince şirket alacaklıları şirkete sermaye taahhüdünü yerine getirmeyen pay sahiplerine de şirkete başvurmasına gerek kalmadan doğrudan icrai takipte bulunabilirler. Pay sahipleri tarafından kuruluşta taahhüt edilen sermayenin 25 i ticaret siciline tescilden önce geri kalan kısım ise tescili takip eden 24 ay içerisinde şirkete getirilmelidir. 

Şirketin tescilinden itibaren 2 yıl içinde bir işletme veya malın sermayenin onda birini aşan bir bedel karşılığında devralınmasına veya kiralanmasına ilişkin sözleşmeler genel kurulca onaylanıp ticaret siciline tescil edilmedikçe geçerli olmaz. A.Ş. lerde eşit işlem ilkesi pay sahiplerinin eşit şartlarda eşit işleme tabii tutulmasıdır. A.Ş. ler de pay sahiplerinin şirkete borçlanma yasağı vardır. Pay sahipleri sermaye taahhüdünden doğan borçlarını ifa etmedikçe ve şirketin serbest yedek akçelerle birlikte karı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde olmadıkça şirkete borçlanamaz. A.Ş. lerde yönetim kurulu, genel kurul ve denetleme kurulu zorunlu organlardır. Özellikle kamu hizmeti ile uğraşan A.Ş. lerde yönetim kurulu üyesi tüzel kişi ise örneğin devlet, il özel idaresi ve belediye gibi şirketin yönetim kurulunda kendi yetkilendireceği bir temsilci (gerçek kişi) bulundurabilir. İlk yönetim kurulu üyelerinin esas sözleşmede gösterilmesi zorunludur. 

Kurulduktan sonra yönetim kurulu üyelerini genel kurul seçer. Haklı sebep varsa genel kurul Y.K. üyesini görevden alabilir. Esas sözleşmede hüküm bulunması şartıyla yönetim kurulu yetki devrinde bulunabilir kendi içinde bir üyeye devrederse bunlara murahhas üye 3. Kişilere devredilirse murahhas müdür denir. Esas sözleşmede aksi öngörülmüyorsa çift imza kuralı geçerlidir yani işlem için 2 Y.K. üyesi gerekir. 

Şirketin üst düzey yönetimi, yönetim teşkilatının belirlenmesi, yıllık faaliyet raporunun, genel kurul kararlarının yürütülmesi ve genel kurula sunulması Y.K. nın devredilemez yetkilerindendir. Kural olarak bir A.Ş. kendi payını satın alamaz ancak şirket sermayesi için yakın ve ağır bir tehlike varsa kendi payını da satın alabilir. A.Ş. lerde Y.K. toplantılarında vekaleten oy kullanılamaz toplantı yeter sayısı üye tamsayısının salt çoğunluğu karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğudur. Y.K. üyeleri ve pay sahipleri kendileri eşleri alt ve üst soyları dahil 3. Dereceye kadar hısımları ile ilgili toplantılara katılıp oy kullanamazlar. Y.K. şirketle işlem yapamaz ayrıca yönetim kurulu üyelerinin şirketle rekabet yasağı da vardır. Her faaliyet yılı sonunda genel kurulda Y.K. nın ibrası ile ilgili görüşme yapılır Y.K. ibra edilirse Y.K. nın şirkete karşı sorumluluğu sona erer. İbrada olumsuz oy kullananlar Y.K ya sorumluluk davası açabilirler. İşlemlerden zarara uğrayanların tazminat istemek hakkı 2-5 yıllık zaman aşımı süresine tabidir. 
         
Genel kurul Anonim şirketin karar alma organıdır. Pay sahiplerinden oluşur. Aldığı kararlar Y.K tarafından yerine getirilir. Genel kurul kanuna ve esas sözleşmeye aykırı olmamak kaydı ile her konuda karar alabilir dikkat edilecek olursa A.Ş lerde esas sözleşmenin hazırlanması oldukça önemlidir. Esas sözleşmenin değiştirilmesi, Y.K üyelerinin ve denetçilerin seçilmesi, azledilmesi ve ibrası, bütçe ve bilançonun onaylanması, şirketin feshi kararı genel kurulun belli başlı yetkileridir. 

Olağan genel kurul toplantısı her hesap yılı sonunu izleyen 3 ay içinde yapılması gerekir. Genel kurulu Y.K toplantıya çağırır ayrıca azınlık, kayyım iflas idaresi de çağırabilir. Azınlık anonim şirketlerde esas sermayenin 1/10 nu halka açık A.Ş lerde ise 1/20 sini temsil eden kimselere denir. Azınlığın hakları önemlidir azınlık Y.K ve denetçilerin ibrasında olumsuz oy kullanırsa ibra gerçekleşmez. Azınlık genel kurulu toplantıya çağırabilir gündeme madde ekletebilir bütçe bilanço görüşmelerinin genel kurul anında ertelenmesini talep edebilir şirketin feshini nama yazılı pay senedi bastırılmasını talep edebilir. Genel kurulda gündeme bağlılık ilkesi vardır. Sermaye taahhütlerinin arttırılması ve şirketin merkezinin yurt dışına taşınmasına ilişkin kararlar oy birliği ile alınır. Genel kurul kararlarının iptali talep edilebilir yönetim kurulu, Y.K üyelerinden biri, toplantıya katılmış olan ve karara muhalefetini toplantı tutanağına muhalefet şerhini işletmiş olan pay sahibi de G.K kararının iptalini talep edebilir. İptal davası kararın alındığı tarihten itibaren  3 ay içinde açılmalıdır. 
          

Anonim şirketlerde sermaye paylara bölünmüştür ve bu paylar pay senetleri ile temsil edilir. Bu pay senetleri nama yazılı veya hamiline yazılı olabilir nama yazılı olanlar ciro + senet zilyetliğinin devri hamiline yazılı olanlar sadece devirle geçer. 

A.Ş lerde SPK uyarınca çıkarılan oydan yoksun pay senetleri olabilir bunlar sadece kardan pay alırlar ayrıca agiolu pay senedi yani esas sözleşmedeki pay değerinden yüksek bedelli pay senedi, bedelsiz gratis pay senetleri ve imtiyazlı pay senetleri vardır. A.Ş lerde kurucular veya pay sahipleri esas sözleşme veya G.K kararıyla bazı paylara oy, rüçhan hakkı, kar payı, ve tasfiye payı konularında imtiyaz tanımışlarsa bunlara imtiyazlı pay senedi denir. Bir paya en fazla 15 oy hakkı verilebilir.
         
Anonim şirketlerde esas sözleşmede öngörülen sürenin dolması, amacın gerçekleşmesinin imkansız hale gelmesi, şirketin iflası, esas sermayenin 2/3 ünü kaybı ve sermaye arttırımının olamaması sona erme nedenleridir. Ayrıca şirketin birleşmesi veya devri G.K nın şirketin feshine karar vermesi de sona erme nedenleridir. Haklı sebeplerin varlığı halinde Azınlık mahkemeden şirketin feshini isteyebilir, pay sahiplerinin kamunun veya şirket alacaklarının menfaatlerinin ihlali veya tehlikeye düşürmesi halinde de mahkeme kararıyla şirket sona erebilir. 

Anonim şirkette devlet memurları kurucu olabilirken Y.K üyesi olamaz. Anonim şirketlerde yedek akçe önemlidir Kanuni Yedek Akçe yıllık karın 5 i ödenmiş sermayenin 20 sine ulaşıncaya kadar genel kanuni yedek akçeye ayrılır. Kanuni ve esas sözleşmede öngörülen isteğe bağlı yedek akçeler ayrılmadıkça pay sahiplerine dağıtılacak kar payı belirlenemez. A.Ş. ler sermaye arttırımı kar payı dağılımı ve benzeri konularda çok geniş kapsamlıdır ileride de bunlara değineceğiz.

 
Etiketler: ANONİM, , ŞİRKETLER,
Yorumlar
Haber Yazılımı